I. Ey kardeşlerim, bu günün yüzünde öteden beri tanıdığım bir hüküm belirdi; onun üzerine birkaç söz borçlandım size. İşitin beni, ey kardeşlerim; olur ki bu söz, içinizde küllenmiş olanı yeniden alevlendirir. ... Bir topluluğun yok oluşu her zaman büyük bir gürültüyle başlamaz. Bazen tek bir düşüncesiz sözle başlar. Sonra o söz, birinin arzusuna dönüşür; o arzu bir başkasının korkusunu yanına alır; korku, çıkarla birleşir ve sonunda herkes yürüdüğünü sanırken aynı uçuruma do

Ey kardeşim! Bir yol göstermek değil amacım; üst insanın hangi yüreklerde yaşadığını anlatmak için konuşuyorum. Çünkü bazı yürekler kendilerini, taşıdıkları erdemlerle açığa vururlar. ... Yoksunluklar, iradene bir zincir vuramadıysa; ve arzuların, sana kendi buyruğunu giydiremediyse; Evet! Artık ne servet seni büyütebildiyse, ne de mahrumiyet seni küçültebildiyse; Ve özgürlüğün hiçbir duyguya esir olmamanın vakarından doğduysa; zira insan kendini yönettiğinde hakikatin buyruğ

“İnsan doya doya yaşamalı!” – böyle söylüyor dünyanın gürültüsü, onu oyalamak için. Ah, keşke yeryüzü bir barış, huzur, esenlik yurdu olsa da bugün hâlâ doğru olsa bu! Hayır işte, değil! “İnsan fayda ve değer yaratmak için yaşamalı” – bunu öğretiyorum ben. Zira ömür, iyiyi büyütmek için insanın elindeki en büyük kudrettir. ... Küçük insanların avuntusu için, kişinin günü tüketmiş ve ömrünü keyifle eksiltmiş olması iyi olabilir. Ama ben her yeni gün ve yeni nefese sevinirim; o

Değerlerin etrafına üşüşüyorsun ve güzel de sözcüklerin var buna. Oysa ben derim ki sana: Tek bir değere duyduğun kör sevgi, erdeme yapılan en büyük ihanettir. Ah! Kendini tek bir değerin yüceliğiyle ayartıyor ve bundan erdem doğacağını sanıyorsun. Ama ben görüyorum, faziletten nasıl usulca uzaklaştığını. Ey kardeşim! Kötülük daha eskidir iyilikten; insan önce yasak meyveyi tattı, erdemi değil. Evet, kendini anlamış değildir henüz insan; zira arzularına koşar, hikmete değil.

Ey dostlarım! Başkasının dudaklarından dökülen emirlerle yaşayanlar çoktur; kendi vicdanının buyruğuna kulak verenlerse az. Bu yüzden derim size: Korkmayın zalimin yüzüne karşı hakikati haykırmaktan! Evet dostlarım! Kölelik insanın yazgısı değildir. Uzun süre taşınmış bir korkudan başka nedir ki o; cesaretin çekip gittiği yüreklerde barınan? ... Ey dostlarım! Bakmaktan korkmayın anlamsızlığın uçurumuna; fakat izin de vermeyin onun sizi yutmasına. Ah! Nice insan gördüm: K

Ey kardeşlerim! Gördüm ben: ahlâksızlık bu diyarda dört bir yana nüfuz eden bir illet gibi yayılmış; diller onu övüyor, gönüller ona yer açıyor ve ruhlar da ona iltifat ediyor. Ah! Utanmıyor artık insanlar kusurlarından; meziyet diye asıyorlar onları boyunlarına. Evet! Ölçüsünü yitirmiş adalet, hakkaniyet, özgürlük ve eşitlik. Ne hakikatin sesi sarsabilmiş rahatına gömülmüş vicdanları, ne de insan onurunun çağrısı kaldırabilmiş onları uyuşukluklarından. ... Ah! Hakikate s

Bir çift sözüm var değerleri övenlere. Ne erdemi dillerine dolaştırsınlar, ne de bir öğüt versinler; yalnız sevdiklerini söyledikleri şeylere baksınlar ve böylece yapıp ettikleriyle kendilerinden utansınlar. ... “Ben adaletten yanayım, hem de doğruluktan” — böyle konuşur sıradan kişi. Neden bu sefil çoğunluk gibi konuşalım ki? Ama görmüş ve sınanmış olan aykırı ruh der ki: “Bütünüyle savunduğum şeyim ben; onu korumuyorsam ona ait değilim ben. Evet! Bütünüyle yaptığım şey

Ah! İyi kalpli olmak değil: eylemsizliktir korkunç olan! Üzülen bakışın insanın karanlığına düştüğü ama elin yine de insana iyiyle uzanmadığı eylemsizlik! Başı döner insanın orada, bu iki tercihten: bir yanı kaçmak ister, öteki yanı uçuruma rağmen mazlumu tutmak ve kaldırmak ister. ... Ah, dostlarım, anlayabildiniz mi benim yüreğimin anlatmak istediği bu çelişkiyi? İşte budur insanın uçurumu ve tehlikesi: bakışların insanın düşüşüne düşmesi ve ellerinin yine de kıpırdama

Severim kendisini sevdiği için kendini yerden yere vuranı: çünkü bilir, benliğinin kibri mahvedecektir onu. Evet! Severim tevazuyla batmaktan başka bir yaşam bilmeyeni - öte tarafa insanlık onuruyla geçendir o! ... Ah! Kendi yüksekliğini ilk küçümseyen değil midir, kendini aşmak isteyen? Severim kendini en büyük aşağılayanı, çünkü odur adaletin büyük hürmetkârı ve öteki kıyıya duyulan özlemin neferi. ... Ah! Nice kandil gördüm: yağını sakladığı için karanlıkta kal

Çekilin benden! Çekilin benden! Fazla ağırdır taşıdığım yürek, sizin bencil hesaplarınız için. Hayır! Dokunmayın bana! Titremedi mi içiniz az önce, niyetimin soluğu değince size? Ruhum fazla aykırıdır sizin karşılık bekleyen elleriniz için. Uzak durun benden, ey gürültüyle beslenen methiyeler ve kendini hayır diye süsleyen boş övgüler! ... Evet! Tevazu sahipleri taşımalıdır erdemin yükünü, en anılmayanlar, en çok sabredenler; karşılık beklemeden veren o aydınlık ruhla

Nice ambarlar gördüm: Ağzına dek dolu, fakat kapıları mühürlü. Ve nice eller gördüm: Kendine gelince sımsıkı kapanan, Fakat ekmeği bölününce yüreği daralan. Ah! Severim ben cömertleri: Son lokması dururken hâlâ önünde, Eksiltir kendinden, başkası doysun diye. Evet severim o asilleri! Yoksulluğu hâlâ omzundayken, Çözer avucundan en sevdiği nimeti de, Daha muhtaç olanın sofrasına varsın diye. Ah! Veren çoktur; Kendi açlığından koparan — nadir. ... Nice hüküm dağıtan

Dün bir topluluğun içine girdiğimde, üzerlerine çökmüş o ağır havayı gördüm: öylesine donuktu ki insanların yüzleri, sanki içlerinden yaşam çekilip alınmıştı. Ha! Bir marifet mi sanıyorsunuz bunu? Bu tutukluk, bir uyum değil—yükten kaçanların suskunluğudur. Ve haksızlığa karşı suskunluk, insanı küçültür. Evet! Üstlenilmeyen her sorumluluk, bulunduğu yeri de insanın ruhunu da içten içe çürütür. ... Doğrusu, ne bir denge var burada ne de kurulmuş bir birliktelik: göz göre

Ah, daha geçenlerde bu kurumda cesur ve adil kim varsa, şimdiden ümidini yitirip çözülmüş mü? Oysa ne çok güven yüklemiştim bu yüreklerin kudretine, ne çok emanet bırakmıştım onların omuzlarına! ... Bu yüreklerin ateşi sönmüş şimdiden – kıvılcım bile değiller! Sadece yorulmuş, yılmış, kabullenmiş, konforuna boyun eğmişler: “gücümüzün sınırını gördük,” diyorlar artık – ve buna da “uyum” adını veriyorlar! ... Oysa daha geçenlerde görmüştüm kararlı adımlarla yürüdüklerini,

Söyleyin bakalım: insanı koruyan ve başkasını ayakta tutan etik liderlik nasıl en yüksek değer oldu? Çünkü nadirdir o, kendine saklamaz kudretini ve asaletle parlar; hükümle değil çoğulculukla işler ve her zaman başkasının aklını, bedenini ve onurunu gözetmeye doğru sunar kendi varlığını. ... Sadece ve sadece insanın kendi vicdanını doğru işlerde kullanma sorumluluğu olarak ulaştı bu kişi en yüksek mertebeye. Böyle parlar, faydasını başkasının göreceği bir eylem için tüketeni

Bastırılmış feryatlar duyarım gittiğim diyarlarda. Adaletsizlik duvarlardan akar; ağırdır, keskindir bana ulaşan yankısı. Yakından baktıkça ben taşların altına, gizlenen çürüme kahkaha atar ve otoritenin sevimsiz kibri açığa çıkar. ... Bakın, nasıl bir çürüme dolaşıyor çevremizde! Evet, sarsıcıdır bu çürümenin içinde palazlanan bencilliğin yüzünü görmek. Ne ilgilendirir beni artık, başkalarının aciz büyüklenmesi! Benim meselem sadece aykırıları bulmak artık. ... Evet, hep y

“...Ve hepimizin üzerine ağır bir yılgınlık çöktü. En iyilerimiz bile usandı emeklerinin karşılıksız kalmasından. Kara bir düzen doğmuştu bir zaman önce burada, umutsuzluk dolu bir inanç eşlik ediyordu ona: ‘Her şey aynı, her şey göstermelik, her şey çoktan tükenmiş!’ Ve tüm yönetim katlarından yankılanıyor buyruk: ‘Çalış, ama düşünme! Sus, ama katlan!’ Elbette işler yapmıştık: ama neden her işimiz değersizleşti, karardı? Ah! Hangi bencil bulutlar çöktü üstümüze? Evet

Ha! Kulaklarıma çalındı onların sözleri; birbirlerine neyi fısıldadıklarını duydum — ve gördüm ki, bundan daha yoksullaştırıcı bir aldanış yok yeryüzünde. "Kendine büyük amaçlar arama! Yettiği kadar çalış, fazlasını isteme! Bırak, kim isterse bir amaç için oyalanıp geçinsin: başkası için, parmağını bile oynatma!" Ha! Siz… tembelliği bilirsiniz yalnızca — yaraya merhem değil, uyuşukluk sürersiniz! Vasatı okşar da ona konfor adını verirsiniz; oysa büyüttüğünüz şey acizlikti

Buyruklarınızla çalışanların etrafında dönüp duruyorsunuz ve buna liderlik diyorsunuz, ha! Oysa ben derim ki size: sizin yön verme sandığınız şey, başkalarının gözünde kendinizi sadece küçültmektir! ... Hiç önemli değil mi dediniz? Kazanımlarınıza mı bakarsınız keyifle? Kendiniz yeterli olmadan başkaları hakkında hüküm mü veriyorsunuz? Ve buna kazanım diyerek bir üstünlük mü üretmek istiyorsunuz? Ne kadar acınası bu adaletsiz kalp; ne kadar bencil, ne kadar nankör!

Burada durur ve kendimle konuşurum; Evet! Hiç kimse anlamaz beni: Bu yüzden kendi içime konuşurum. Merhametin gözlerde kaybolduğu Bir çağın tanığı gibi. Her sözüm bir bilmecedir. Evet! Araçtır kelimeler bana, Ama amaç, mana yaratmaktır zihinlerde. İçi derindir ve çok gizlidir söylemlerimin, Sadece anlamak isteyen öğrenir ondan. ... Ah! Tüm yaşananlar bana Yaratıcısıyla alay eder gibi görünür: Haykırır benliklerim: İhtiyaç sevgi olmuş yeryüzünde Ama sevgi ihtiyaçla yar

Burada durur ve kendime seslenirim; etrafımda bilgilerin parçaları ve henüz tamamlanmamış yeni hükümler. Dağınık olanı toplarım kendimde; kırıntı olanı düşünerek bütün kılarım. Bilirim: Tek başına yanan söner; birbirini bulan büyür! Ama ne vakit gelecek benim anım, zira öğrendikçe uzaklaşıyor hakikat? Ne zaman kopacak bu bekleyiş; ne zaman taşacak içimde biriken? Yoksa ben de mi alıştım beklemeye — öğrendiğini sananlar gibi? Evet, yoklamalıyım kendimi; kırılmalı bu sessizlik